پردازنده‌های Core Ultra Series 3 اینتل معرفی شدند؛ جهش بزرگ با لیتوگرافی 18A

اینتل سرانجام از نسل جدید پردازنده‌های لپ‌تاپی خود با نام Core Ultra Series 3 رونمایی کرد؛ خانواده‌ای با نام رمز Panther Lake که از چند جهت برای این شرکت اهمیت راهبردی دارد. این پردازنده‌ها نه‌تنها برای لپ‌تاپ‌های فوق‌باریک و رده‌بالا طراحی شده‌اند، بلکه نخستین تراشه‌های تجاری اینتل هستند که با فناوری ساخت 18A تولید می‌شوند؛ فرآیندی که اینتل آن را کلیدی‌ترین ابزار خود برای نزدیک‌شدن به سطح فناوری TSMC می‌داند.

اینتل این خبر را در جریان سخنرانی اصلی خود در نمایشگاه CES اعلام و تأیید داد که عرضه رسمی پردازنده‌های Core Ultra Series 3 از اواخر همین ماه میلادی (اوایل بهمن ماه جاری) آغاز خواهد شد.

زمان آغاز عرضه با ۱۴ مدل و حضور در بیش از ۲۰۰ لپ‌تاپ

به گفته اینتل، Core Ultra Series 3 در مرحله نخست با ۱۴ پردازنده در قالب ۵ خانواده محصولی وارد بازار می‌شود. این شرکت اعلام کرده که در حال حاضر قراردادهای استفاده از این پردازنده‌ها در محصولات زیادی بسته شده و این پردازنده‌ها در مجموع در «بیش از ۲۰۰ طراحی مختلف لپ‌تاپ» مورد استفاده قرار خواهند گرفت.

اولین لپ‌تاپ‌های مجهز به این پردازنده‌ها از ۲۷ ژانویه (7 بهمن 1404) روانه بازار می‌شوند و سایر مدل‌ها نیز به‌تدریج در طول نیمه اول سال جاری میلادی عرضه خواهند شد. تمرکز اولیه Panther Lake به‌طور مشخص روی لپ‌تاپ‌های Ultraportable رده‌بالا است.

دسته‌بندی فنی پردازنده‌ها؛ تفاوت X9، Ultra 9 و Ultra 5

در بالاترین سطح این خانواده، پردازنده‌های Core Ultra X9 و Core Ultra X7 قرار دارند. این مدل‌ها از جدیدترین معماری‌های پردازنده مرکزی و گرافیکی اینتل استفاده می‌کنند. در بخش iGPU، اینتل پردازنده گرافیکی مجتمع Intel Arc B390 با ۱۲ هسته فعال را در دل این محصول جای داده است. همچنین پشتیبانی از حافظه LPDDR5x با سرعت 9600 مگاترنسفر بر ثانیه باعث شده این مدل‌ها از نظر پهنای باند حافظه در بالاترین سطح کلاس خود قرار بگیرند.

پردازنده‌های Core Ultra 9 و Core Ultra 7 نیز از همان ساختار فنی بهره می‌برند، اما پردازنده گرافیکی آن‌ها به ۴ هسته محدود شده است. این مدل‌ها از حافظه‌های LPDDR5x-8533 یا DDR5-7200 پشتیبانی می‌کنند. در مقابل، تعداد خطوط PCI Express در آن‌ها به ۲۰ مسیر افزایش یافته؛ در حالی که مدل‌های X9 و X7 تنها ۱۲ مسیر PCIe دارند. همین موضوع باعث می‌شود Ultra 9 و Ultra 7 گزینه مناسب‌تری برای لپ‌تاپ‌های مجهز به کارت گرافیک مجزا باشند.

در رده پایین‌تر، پردازنده‌های Core Ultra 5 قرار دارند که عمدتاً به هسته‌های پردازشی کمتر و پردازنده‌های گرافیکی ۲ یا ۴ هسته‌ای مجهز شده‌اند. با این حال، اینتل یک مدل غیرمنتظره نیز در این سری ارائه کرده است: Core Ultra 5 338H که برخلاف انتظار، از ۱۲ هسته CPU و پردازنده گرافیکی Intel Arc B370 با ۱۰ هسته استفاده نموده و مرزبندی این سری را تا حدی متفاوت می‌کند.

Panther Lake؛ بازنگری در مسیر Lunar Lake

پیش از این اینتل در اواخر سال گذشته میلادی جزئیات معماری Panther Lake را منتشر کرده بود. این معماری در برخی بخش‌ها نسبت به Lunar Lake (سری Core Ultra 200V) رویکرد متفاوتی دارد. Lunar Lake از چیپلت‌هایی استفاده می‌کرد که عمدتاً خارج از اینتل ساخته شده بودند و حافظه RAM نیز به‌صورت یکپارچه روی خود پردازنده قرار داشت.

اینتل آن زمان اعلام کرده بود که این تصمیم‌ها، از جمله حذف Hyper-Threading در هسته‌های P، برای کاهش مصرف انرژی و افزایش عمر باتری اتخاذ شده‌اند. در Core Ultra Series 3، بخشی از این تغییرات کنار گذاشته شده، اما اینتل تأکید می‌کند که Lunar Lake همچنان مبنای طراحی از نظر بهره‌وری انرژی بوده است.

معماری چیپلت و نقش فناوری Foveros

مانند نسل‌های قبلی Core Ultra، پردازنده‌های Panther Lake نیز از طراحی بر پایه چیپلت استفاده می‌کنند. در این ساختار، چند تایل سیلیکونی مستقل روی یک تایل پایه (Base Tile) و با استفاده از فناوری بسته‌بندی Intel Foveros در کنار هم قرار می‌گیرند.

• تایل محاسباتی (Compute Tile) شامل هسته‌های CPU و واحد پردازش عصبی (NPU) است و تنها بخشی از پردازنده محسوب می‌شود که با فناوری 18A تولید شده است. این کاشی در دو نسخه با حداکثر ۱۶ هسته و ۸ هسته پردازشی عرضه می‌شود.
• تایل کنترل‌کننده پلتفرم که مدیریت ورودی و خروجی‌ها را بر عهده دارد، همچنان توسط TSMC ساخته می‌شود.
• پردازنده گرافیکی نیز در دو نسخه ارائه می‌شود: نسخه ۱۲ هسته‌ای رده‌بالا که آن هم توسط TSMC تولید شده و نسخه ۴ هسته‌ای ساده‌تر که با فناوری Intel 3 ساخته می‌شود؛ فرآیندی که پیش‌تر در پردازنده‌های سروری Xeon استفاده شده بود.

این معماری ماژولار به اینتل اجازه داده سه ترکیب اصلی از Panther Lake را ارائه دهد:

1. CPU شانزده‌هسته‌ای و GPU دوازده‌هسته‌ای
2. CPU شانزده‌هسته‌ای و GPU چهار‌هسته‌ای
3. CPU هشت‌هسته‌ای و GPU چهار‌هسته‌ای

سایر مدل‌های Core Ultra Series 3 در عمل نسخه‌هایی از همین ترکیب‌ها هستند که بخشی از هسته‌ها در آن‌ها غیرفعال شده است.

ادعاهای عملکردی و عمر باتری

اینتل برای مدل‌های رده‌بالای Core Ultra Series 3 ادعا می‌کند که عملکرد چند‌هسته‌ای پردازنده مرکزی تا ۶۰ درصد نسبت به Core Ultra 200V افزایش یافته است. همچنین عملکرد گرافیک مجتمع تا ۷۷ درصد بهبود پیدا کرده است.

این شرکت همچنین اعلام کرده که یک «طراحی مرجع Lenovo IdeaPad» مجهز به پردازنده Core Ultra X9 388H توانسته ۲۷٫۱ ساعت پخش ویدئوی نتفلیکس با وضوح 1080p را ثبت کند؛ عددی که البته در دنیای واقعی به عوامل متعددی مانند نمایشگر، ظرفیت باتری و تنظیمات توان وابسته است.

واحد پردازش عصبی، +Copilot و ارتباطات

نکته بسیار مهم در مورد این نسل آن است که تمامی پردازنده‌های Panther Lake به یک واحد پردازش عصبی یکسان مجهز هستند که توان پردازشی آن به ۵۰ تریلیون عملیات در ثانیه (TOPS) می‌رسد. این رقم بالاتر از حداقل ۴۰ TOPS موردنیاز مایکروسافت برای دریافت برچسب Copilot+ PC است، اما همچنان کمتر از ۶۰ TOPS پردازنده‌های Ryzen AI 400 شرکت AMD و ۸۰ TOPS تراشه‌های Snapdragon X2 کوالکام قرار می‌گیرد.

به بیان ساده می‌توان گفت تمامی لپ‌تاپ‌هایی که با پردازنده‌های جدید Core Ultra Series 3 در سال جاری و پس از آن وارد بازار شوند توانایی استفاده از قابلیت‌های هوش مصنوعی مد نظر مایکروسافت را با سیستم‌عامل ویندوز 11 خواهند داشت و دیگر در این زمینه محدودیت توان فنی پردازشی نخواهد بود، مگر اینکه مایکروسافت سطوح پردازشی مورد نظر خود را تغییر دهد.

در بخش ارتباطات نیز این پردازنده‌ها از Wi-Fi 7، بلوتوث 6.0 و حداکثر چهار درگاه Thunderbolt 4 پشتیبانی می‌کنند.

جمع‌بندی؛ شروعی مهم برای 18A

در نهایت هنوز مشخص نیست که Core Ultra Series 3 نقطه عطفی پایدار برای اینتل خواهد بود یا صرفاً یک بازگشت موقت. با این حال، یک موضوع روشن و مبرهن آن است که فناوری ساخت 18A اینتل وارد مرحله تولید عملی شده است.

این موضوع نه‌تنها برای پردازنده‌های داخلی این شرکت اهمیت دارد، بلکه می‌تواند مسیر اینتل را برای گسترش فعالیت در حوزه تولید تراشه برای شرکت‌های ثالث هموار کند. باید به این نکته مهم نیز اشاره کنیم که این مسیر از حدود پنج سال پیش و در دوران مدیریت پت گلسینگر و برنامه‌های بنیادین او آغاز شد و حالا نشانه‌های جدی‌تری از تحقق آن دیده می‌شود.